Nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 18. 03. 2011 r.

Spółka celowa do komercjalizacji wyników pracy badawczej

Nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 18.03.2011 r. w nowych artykułach 86a i 86b wprowadza możliwość (wg niektórych prawników konieczność) tworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej (tzw. „spółka celowa”) do komercjalizacji wyników pracy badawczej. Spółkę tę tworzy rektor za zgodą Senatu. Do jej zadań należy obejmowanie udziałów w spółkach kapitałowych lub tworzenie spółek kapitałowych, które powstają w celu wdrożenia wyników badań naukowych lub prac rozwojowych prowadzonych na Uczelni. Co istotne rektor może powierzyć takiej spółce (w drodze umowy) zarządzanie prawami własności przemysłowej uczelni w zakresie jej komercjalizacji. Wyniki badań naukowych i prac rozwojowych przekazywane są spółce celowej w formie aportu. Spółka celowa może zostać utworzona przez kilka uczelni publicznych (albo kilka uczelni niepublicznych).

Intencja ustawodawcy jest czytelna i racjonalna, ale obowiązujący zapis już w trakcie konsultacji społecznych wzbudził gorące dyskusje. Bez odpowiedzi pozostały pytania: czy rektor może czy „musi” taką spółkę utworzyć, kto i jak (i za co) będzie oceniał wartość aportu, czy uczelnie stać na opłatę podatku VAT od wniesionych do spółki wartość niematerialnych, czy koszty utrzymania (prowadzenia) spółki zostaną pokryte jej przychodami (dochodami)... Ustawodawca optymistycznie wskazuje co zrobić z dywidendą takiej spółki (przeznaczenie na działalność statutową uczelni), nie wskazując kto będzie odpowiedzialny za jej… bankructwo (chociażby z powodu braku dobrych projektów
i spodziewanych wysokich kosztów jej utrzymania – specjaliści od ewaluacji technologii, poszukiwania inwestorów typu „speed capital”, prawnicy – specjaliści z obszaru prawa własności intelektualnej nie będą pracować dla spółki za wynagrodzenie przewidziane
w taryfikatorze uczelni publicznej!!!). Do momentu wyjaśnienia wszelkich niejasności prawno-fiskalnych nie planujemy uruchomienia na naszym Uniwersytecie takiego bytu prawnego. Na terenie kraju jest zaledwie kilka spółek – w 100% należących do uczelni – o różnym zakresie działalności, będziemy się przypatrywać jak dostosują się one do wymogów ustawowej „spółki celowej”.

Strategia rozwoju uczelni i wydziału

Nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 18.03.2011 roku art. 66 ust. 1a stanowi, że rektor opracowuje i realizuje strategię rozwoju uczelni, uchwaloną przez organ kolegialny uczelni, wskazany w statucie (w naszym przypadku przez Senat, §46 ust. 2 pkt. 3 nowelizowanego statutu). Uchwała Senatu może określić środki na wdrażanie tej strategii, w tym pochodzące z funduszu rozwoju uczelni.

W praktycznej realizacji nowo wybrany w 2012 roku rektor UAM na kadencję 2012-2016 jest zobowiązany do prezentacji strategii rozwoju uczelni, którą przyjmie w formie uchwały Senat UAM. Ustawodawca nie określa konkretnego terminu tych działań. Następnie rektor UAM jest zobowiązany do realizacji tej strategii.

Zgodnie z art. 70 znowelizowanej ustawy do kompetencji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej Uczelni należy w szczególności opracowanie strategii rozwoju jednostki zgodnej ze strategią rozwoju uczelni. Artykuł ten obowiązuje od 1 października 2013 roku. Ustawodawca nie wskazuje organu, który może (powinien)uchwalić taki dokument. Praktycznie biorąc, po przyjęciu przez Senat strategii rozwoju uczelni rada podstawowej jednostki organizacyjnej powinna przyjąć strategię rozwoju tej jednostki. Ustawodawca nie określa konkretnego terminu realizacji tego zapisu. Przy nowej kadencji władz rektorskich 2012-2016 można zakładać, że strategia rozwoju uczelni powstanie w trakcie I semestru roku akademickiego 2012/2013 a w kilka miesięcy po jej uchwaleniu podstawowe jednostki organizacyjne opracują strategię rozwoju tych jednostek. Sensowne byłoby, aby proces opracowania i przyjęcia wszelkich strategii został przeprowadzony w pierwszym roku kadencji nowych władz rektorskich i dziekańskich czyli do końca września 2013 r.

System monitorowania karier zawodowych absolwentów

Nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 18.03.2011 r. w art. 13a nałożyła na uczelnie obowiązek monitorowania karier zawodowych swoich absolwentów
w celu dostosowania kierunków studiów i programów kształcenia do potrzeb rynku pracy, a w szczególności po 3 i 5 latach od dnia ukończenia studiów. Zamiar jest ze wszechmiar słuszny, ale jak to zwykle bywa „diabeł” tkwi w szczegółach. Resort – Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego kilkanaście miesięcy temu obiecał opracowanie metodologii
i środki dla Uczelni (w trybie konkursowym) na jej wdrażanie. Póki co, nic takiego nie nastąpiło chociaż NCBiR zapowiada ogłoszenie konkursu (2012) na projekty, które miałyby takie metodologie wspierać. Nie pozostaliśmy bezczynni – przystąpiliśmy do konsorcjum, które walczyło (niestety, bez powodzenia) o środki finansowe na opracowanie i wdrożenie stosownej metodologii. Włączyliśmy te zagadnienia do aplikacji o projekty z PO Kapitał Ludzki (obecnie przygotowujemy kolejną aplikację w tym względzie), a równolegle dokonaliśmy przeglądu dobrych praktyk na naszych wydziałach (np. Wydział Matematyki i Informatyki) i potencjału badawczego w tym obszarze (Wydział Nauk Społecznych). Problematyką tą żywo interesuje się Rada ds. Jakości Kształcenia oraz uczelniane Biuro Karier. W najbliższym czasie zostanie powołany pełnomocnik rektora do tych spraw. Legaliści czytając ten artykuł ustawy mówią, że tak naprawdę taki monitoring „musimy” przeprowadzić dopiero za 6, 7 lat, czyli w 2017-2018 roku (3 lata od ukończenia studiów I stopnia uruchomionych 1.10.2011 r. albo nawet 1.10.2012 r.).
Z drugiej strony stawiając na jakość kształcenia staramy się opracować odpowiednią metodologię jak najszybciej rozumiejąc przesłanie tej regulacji i wagę wyników takiego monitoringu. Najwyższa jakość kształcenia to jeden z celów strategicznych, jakie postawiliśmy sobie w Strategii Rozwoju UAM.

Regulamin zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi…

Zgodnie z nowym §86c ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 18.03.2011 r., Senat uchwala regulamin zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz prawami własności przemysłowej oraz zasad komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, który określa:

1)     prawa i obowiązki uczelni, pracowników oraz studentów i doktorantów w zakresie ochrony i korzystania z praw autorskich i praw pokrewnych oraz praw własności przemysłowej;

2)     zasady wynagradzania twórców;

3)     zasady i procedury komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych;

4)     zasady korzystania z majątku uczelni wykorzystywanego do komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenia usług naukowo-badawczych.

Ustawodawca nie określa terminu wykonania tego obowiązku.

Od dwóch lat pracujemy na naszej Uczelni nad takim regulaminem. Ostatecznie nowelizacja ustawy wskazała zawartość takiego regulaminu. W tej chwili kończymy prace nad projektem takiego regulaminu, który przystaje do wymogów ustawowych. Zaprezentujemy go społeczności Uczelni wiosną 2012 roku w postaci otwartych konsultacji tak, aby przyjąć jego ostateczną formę w postaci uchwały Senatu do końca czerwca 2012 roku. Regulamin obowiązywałby w takim przypadku od 1 września 2012 roku, czyli od początku kadencji nowych władz Uczelni.